Proktoloq ziyarəti — bir çox insanın mümkün qədər gecikdirdiyi müayinələrdən biridir. Utanc, qorxu, "keçər" ümidi bu müraciətin önündə durur. Halbuki erkən diaqnoz, bəzən həyat xilasetdirici ola bilər. Aşağıda proktoloqa gecikdirilmədən müraciəti zəruri edən 7 xəbərdarlıq işarəsini izah edirik.
1. Anal Bölgədən Qanaxma
Tualet kağızında, mis içərisindəki suda parlaq qırmızı qan — ən çox görülən şikayətdir. Əksər hallarda babasil (hemoroid) səbəb olur. Lakin rektal qanaxmanın digər səbəbləri — poliplər, kolorektal xərçəng, anal çat, proktit — da bu şəkildə özünü büruzə verə bilər. Bu səbəbdən hər növ anal qanaxma mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Özünüzə "bu babasil olacaq" demək keçərli diaqnostika deyil.
2. Bağırsaq Vərdişlərinin Dəyişməsi
Qəbizlikdən ishala keçid, nəcisin formasının dəyişməsi (xüsusilə nazil, qalem şəklinə gəlməsi), defekasiya tezliyinin kəskin dəyişməsi — bağırsağın daxilindəki struktural dəyişikliklərin göstəricisi ola bilər. Bu şikayətlər 3–4 həftədən artıq davam edirsə, mütəxəssisə müraciət lazımdır.
3. Anal Bölgədə Uzun Sürən Ağrı
Defekasiya zamanı kəskin ağrı, oturarkən diskomfort, anal bölgədə davamlı ağrı — anal çat, fistul, abses, proktit və ya digər xəstəliklərin işarəsi ola bilər. Ağrıya müvəqqəti kremlər sürtmək problemi həll etmir. Ağrının mənbəyi müəyyən edilməlidir.
4. Anal Bölgədən Çıxıntı və ya Kütlə
Defekasiyadan sonra anal açılışdan çıxan yumşaq kütlə babasilin əlamətidir. Lakin rektal polip, kondiloma, anal xərçəng də bənzər görünüşdə ola bilər. Heç bir çıxıntı "normal" qəbul edilməməli, mütəxəssisə göstərilməlidir.
5. Anal Bölgədə Qaşınma və Nəmlik
Davamlı qaşınma (pruritis ani), nəmlik, iltihab — anal higiena problemi, babasil, anüste kondiloma (HPV), dermatit, fistul axıntısı kimi bir sıra vəziyyətdə görülür. Bu şikayət xronikləşirsə, mütəxəssisə müraciət zəruridir.
6. Natamamlıq Hissi
Defekasiyadan sonra nəcisin tam çıxmadığı hissi — rektosele, rektal prolaps, disfunksional defekasiya kimi vəziyyətlərin göstəricisi ola bilər. Bu hiss kifayət qədər ciddi tutulmalı, müayinə edilməlidir.
7. 45 Yaşdan Sonra Profilaktik Skrinq
Amerikan Kanser Cəmiyyəti (ACS) tövsiyəsinə əsasən, orta riskli yetkinlər 45 yaşından etibarən kolorektal xərçəng skrinqinə başlamalıdır. Ailəsində kolorektal xərçəng olan şəxslər daha erkən başlamalıdır. Kolonoskopiya — polip aşkarlanması və çıxarılması ilə eyni seansda xərçəngin profilaktikasını da həyata keçirir.
Proktoloq Müayinəsi Necə Aparılır?
Proktoloq müayinəsinin "dözülməz" olduğuna dair qorxular çox vaxt əsassızdır. Standart müayinə bunları əhatə edir:
- Anamnez: Şikayətlər, müddət, ailə tarixi
- İspeksiya: Anal bölgənin vizual qiymətləndirilməsi
- Rektosigmoidoskopiya / anoskopiya: Kameralı nazik alətlə anal kanalın daxili müayinəsi — adətən ağrısızdır
- Kolonoskopiya (lazım gəldikdə): Bütün yoğun bağırsağın görüntülənməsi
Müayinə zamanı tam gizlilik təmin edilir. Xəstə rahat mövqedə yatır. Proses çox qısa müddət çəkir.
Müraciəti Gecikdirməyin
Proktokoloji şikayətlər xüsusilə çəkinilən mövzular arasındadır. Lakin bu sahədə həkimlər həyatda ən çox eşitdikləri şikayət növlərini eşidir — heç bir xəstəni mühakimə etmirlər. Sağlamlığınız isə gecikdirilə bilməz.